Energiearmoede; besturen in plaats van boekhouden

Jacques Wallage zei bij de parlementaire enquête naar de gaswinning in Groningen “Geen groter gevaar bij een crisis is doorgaan met “business as usual”. Een gemeentesecretaris vertrouwde mij ooit toe: “Mijn meeste werk is corvee en zou een secretaresse in schaal 7 ook kunnen doen. Maar één keer in de zoveel tijd signaleer ik wat bijzonders en doe ik wat slims en daar gaat het dus om”. Veel treffender had hij zijn werk niet kunnen omschrijven. En met een variant hierop zou je kunnen zeggen dat besturen veelal niet meer is dan boekhouden. Een procentje erbij en ergens anders eraf is het dagelijks corvee. Maar soms is dat dus onvoldoende. 

Soms zijn er bijzondere momenten. Van een bestuurder wordt verwacht deze momenten te onderkennen en vervolgens buiten het boekhoudpatroon stappen en te gaan besturen door voorop te lopen. Zoals bijvoorbeeld Rutte bij de coronacrisis en Wouter Bos tijdens de bankencrisis. En ja, daarbij hebben zij ongetwijfeld veel fouten gemaakt. Echter niets doen en enkel doorgaan binnen het kader van de dagelijkse boekhouding is nog veel erger zoals bij de ramp in slow motion van de aardgaswinning in Groningen zichtbaar geworden is. 

 Ik kijk af en toe met verbazing naar de Parlementaire enquête over de aardgaswinning en wat mij echt met stomheid verbaasd is hoe sterk de eigen bubbels zijn waarin de belangrijke beslissers leven en die legitimeren om door te gaan met boekhouden. Zowel bij de NAM als de hoge ambtenaren en betrokken ministers zie je dat als je geen tegengeluid toelaat je veel ontgaat, ook wat belangrijk is. Maxime Verhagen gaf dit heel mooi aan met zijn antwoord op de vraag wat hij nu zelf vond dat hij verkeerd gedaan had. De oud-minister noemde niet een of ander beleidsbesluit maar zei dat hij zichzelf verweet dat hij na die beving niet gelijk naar het gebied is gereisd om daar met bewoners te praten. "Ik vind het onbegrijpelijk dat ik toen niet naar Groningen ben gegaan. Dat had ik wel moeten doen en ik vind het heel erg dat ik dat niet heb gedaan." Hij heeft het dan over de gemiste wissel van boekhouden naar besturen. 

Een ramp in slow motion die zich nu voltrekt is energiearmoede. Iedereen begrijpt dat er met de stijging van de energieprijzen veel mensen in de problemen gaan komen. Energiebedrijven stellen dat volgend jaar driekwart van alle huishoudens met de hogere prijzen te maken krijgen. Al komt slechts 15% van deze mensen echt in de problemen komen dan heb je het in Smallingerland al snel over zo’n 2.500 huishoudens! 

Op vragen over energiearmoede van Anton Pieters in de raadsvergadering van 30 augustus gaf het college aan dat ook zij zich hierover zorgen maakt en somde vervolgens een aantal goed bedoelde acties op. Maar ook hier is het moment aan de orde om af te stappen van “business as usual”. Met een tochtstrip en andere goede bedoelingen van betrokken wethouders zijn deze mensen straks echt niet geholpen! Ook voor het format van een gemeentelijk energie transitiefonds welke ik samen met Wilfried Jellema heb gepleit (zie ook mijn blog van december 2021 hierover) is het nu te laat en deze inwoners worden keihard geconfronteerd met de rekening van de te trage energietransitie. 

Het enige wat je nu wel als gemeente kan doen is “schade” beperken en een vangnet aanbieden om te voorkomen dat mensen te veel in de knel komen. Dat zou kunnen door bijvoorbeeld voor de inwoners de eerste 1000 m3 gas en 1500 kwh een vaste prijs van bijvoorbeeld 30 cent per m3 gas en 10 cent per kwh te garanderen zodat niemand deze winter in de kou hoeft te zitten. Zo zouden we lokaal invulling kunnen geven aan het voorstel van Kuiken en Klaver voor een prijsgarantie.

Maarten Noordhoff

Reacties

Populaire posts van deze blog

Motie meer bouwen met hout